سیستم های اطلاعاتی حسابداری فصل دهم
ستاده:
تقلب رایانه ای می تواند با سرقت یا استفاده ناصحیح از ستاده های سیستم انجام شود.ستاده های سیستم معمولا روی مانیتور نمایش داده می شوند یا روی کاغذ چاپ می شوند .بدون حفاظت صحیح ،ستاده های چاپ شده به راحتی با چشم قابل مطالعه بوده و امکان کپی برداری غیر مجاز از آنها وجود دارد.
تکنیکهای سوءاستفاده و تقلب رایانه ای:
|
تکنیک |
شرح |
|
1-اسب تروا |
مجموعه ای از دستور های رایانه ای غیر مجاز در یک برنامه مناسب و مجاز است .این برنامه غالبا در نرم افزاری قرار داده می شود که به صورت ابزار کمکی در برنامه های نرم افزارعمومی عمل می کند. |
|
2-تکنیک گرد کردن به پایین |
رایانه کلیه بهره های محاسبه شده را تا دو رقم اعشار به پایین گرد می کند.بقیه اعشار یک سنت به حساب متقلب منظور می شود. |
|
3-تکنیک سالامی |
مبالغ بسیار کم پول طی دوره زمانی اختلاس می شود (هزینه ها با کسری از یک درصد افزایش داده می شود.افزایش مزبور به یک حساب جعلی منظور و سپس توسط متقلب برداشت می شود.)
|
|
4-در پشتی یا دریچه پشتی |
راهی برای ورود به سیستم و دور زدن کنترلهای امنیتی سیستم است.که این در ها غالبا برای اصلاح برنامه ها و رفع اشکالات در حین طراحی در سیستم قرار می دهند و معمولا قبل از اجرای سیستم حذف می شود .که اگر این اتفاق نیافتد هر کس این در را شناسایی کند می تواند وارد برنامه شده و مرتکب تقلب شود. |
|
5-روش سوپرزپ |
استفاده غیر مجاز از برنامه های خاص سیستم برای دور زدن کنترلهای سیستم و انجام اعمال خلاف قانون.که نام آن از نرم افزاری به همین نام گرفته شده که برای مواقع اضطراری مانند بازسازی یک برنامه متلاشی شده طراحی شده. |
|
6-تکثیر غیر مجاز نرم افزار |
نسخه برداری از نرم افزار بدون اخذ مجوز از ناشر آن.
|
|
7-کلاه گذاشتن اطلاعاتی |
تغییر داده ها و اطلاعات قبل،طی یا بعد از ورود به سیستم ازاطلاعاتی به منظور حذف ،دستکاری یا اضافه کردن اطلاعات کلیدی به سیستم است. |
|
8-نشت اطلاعاتی |
نسخه برداری غیر قانونی از داده ها و اطلاعات یک شرکت از قبیل فایلهای رایانه ای. |
|
9-کولی گرفتن |
وصل شدن به یک خط ارتباط از راه دور و جفت شدن با یک کاربر مجاز و قانونی قابل از ورود کاربر مزبور به سیستم است.کاربر مجاز و قانونی ناآگاهانه یک متقلب را با خود وارد سیستم می کند. |
|
10-تظاهر یا نقش بازی کردن |
فرد متقلب با بازی کردن نقش یک کاربر مجاز ،امکان دسترسی را به سیستم به دست می آورد.و از تمام مزایای یک کاربر مجاز بر خوردار می شود که البته باید شماره شناسایی و کلمه عبور کابر مجاز را بداند. |
|
11-مهندسی اجتماعی |
متقلب کارمند را برای دریافت اطلاعات مورد نیاز به سیستم فریب می دهد |
|
12-بمب ساعتی سیستمی |
برنامه ای است که تحت شرایط خاصی عمل می کند یا یک زمان خاصی موجب کشیدن ماشه آن می شود و عمل می کند.انفجار بمب موجب خرابی سیستم،آسیب دیدگی برنامه ها ،داده ها و اطلاعات شرکت می شود. |
|
13-نفوذ کردن یا تجاوز کردن |
دسترسی غیر مجاز و استفاده از سیستم رایانه ای به وسیله رایانه های شخصی و شبکه ارتباط از راه دور است و رخنه گران قصد آسیب رساندن به سیتم را ندارند.و سیستم ها را به منظور پیدا کردن برنامه هایی برای نسخه برداری و نگهداری مورد بررسی قرار می دهند. |
|
14-رفتگری یا جستجوی زباله دان |
دستیابی به اطلاعات محرمانه از طریق جستجوی ثبتها ،اسناد و مدارک شرکتها است.دامنه شیوه رفتگری از جستجوی ظرف زباله شرکت برای به دست آوردن گزارشهای ستاده یا نسخه های کپی شده از اطلاعات محرمانه تاپویش حافظه رایانه است.
|
|
15-استراق سمع |
گوش کردن به انتقال داده ها یا صدای خصی اشخاص و شرکتها که غالبا از طریق یک خط ارتباطی بدون حفاظ انجام می شود.(استراق سمع تلفنی) |
|
16-تهدیدهای پست الکترونیکی |
ارسال یک پیام تهدید آمیز برای به ستوه در آوردن دریافت کننده پیام و وادار کردن او به انجام اقداماتی که بعدا وسیله ای برای کلاه برداری خواهد شد.که یکی از حالات آن جعل پست الکترونیکی است.
|
|
17-حمله سرکاری |
حمله کننده تعداد زیادی بمبهای پست الکترونیک (صدها پیام در یک ثانیه)با آدرس های جعلی ارسال می کند ظرفیت سرویس دهنده و خدمات پست الکترونیکی اینترنتی تکمیل شده و سیستم خاموش می شود. |
|
18-تروریسم اینترنتی
|
تجاوزگرانی هستند که از اینترنت برای قطع تجارت الکترونیکی و آسیب رساندن به ارتباطات اشخاص و شرکتها استفاده می کنند. |
|
19-شایعه سازی اینترنتی
|
استفاده از اینترنت برای انتشار اطلاعات غلط ویا گمراه کننده درباره شرکت هاست.که از این روش می توان پیامهای تحریک آمیز در گفتگوی اینترنتی و ایجاد وب سایتها و پخش شایعات را نام برد.
|
|
20-شکستن کلمه عبور |
متقلب به سیستم دفاعی نفوذ و فایلهای حاوی کلمه های عبور معتبر را به سرقت برده،آنها را کد گشایی می کند و سپس برای دسترسی به منابع سیستمی از قبیل برنامه ها،فایل ها و داده ها و اطلاعات از آنها استفاده می کند. |
|
21-نامه پراکنی |
ارسال نامه های پست الکترونیکی با پیاهای مشابه برای کلیه کاربران یا مدیران تجاری. |
|
22-شماره گیری جنگی |
برنامه ریزی یک رایانه به منظور جستجوی مودمهای بیکار از طریق شماره گیری هزاران خط تلفن ،اشخاص متقلب از طریق مودمهای بیکار وارد سیستم می شوند و رایانه شخصی متصل شده به مودم را تسخیر می کنند و امکان دسترسی به شبکه ای را که رایانه مزبور به آن مرتبط است،به دست می آورند. |
|
23-ویروس |
پایین جدول توضیح داده می شود |
|
24-کرم |
پایین جدول توضیح داده می شود |
ویرووسهای رایانه ای:
ویروسها بخشی از یک کد اجرایی است که خود را به نرم افزار متصل می کند.که دارای دو فاز هستند:
1-تکثیر 2-حمله
تکثیر:
این فاز با رویدادهای از قبل تعیین شده مثل روشن کردن کامپیوتر،زمان معین یا تعداد دفعات معین از یک نرم افزار رخ می دهد.
حمله:
توسط رویداد از قبل تعیین شده فعال می شود.
هردو مرحله می تواند به صورت هم زمان انجام شوند یا برای مدتها غیر فعال بمانند و فقط تکثیر شوند.
خطرات ناشی از حمله ویروس:
1-تخریب یا تغییر برنامه ها داده ها و اطلاعات
2-حافظه اصلی رایانه را از بین ببرند.
3-فایلها و فهرست های راهنما را حذف یا تغییر نام دهند
4-دیسک سخت رایانه را فرمت کنند
5-مانع راه اندازی سیستم یا دسترسی به داده های دیسک سخت شوند.
6-مانع انتقال داده ها و اطلاعات شده یا مسیر آنها را تغییر دهند.
7-موجب اختلال در تصاویر و یا تغییر رنگ آنها
8- ارتباطات کندتر و عملکرد سیستم با مشکل مواجه می شود.
طرق آلوده سازی رایانه به ویروس:
1-راه اندازی دیسکت آلوده(ویروس بخش راه انداز)
2-اجرای برنامه آلوده به ویروس(ویروس فایل برنامه)
مشخصات سیستم آلوده به ویروس:
1-راه اندازی نمی شود.
2-برنامه ها اجرا نمی شود
3-عملیات خواندن و نوشتن غیر منتظره انجام می شود.
4-قادر به ذخیره کردن بر روی درایو شAنیست.
5-زمان بارگذاری برنامه طولانی می شود.
6-فعالیت غیر معمول صفحه نمایش
7-پیامها خطا و نامهای اشتباه فایل ها
ویروسها مسری هستند و برای گسترش آن ویروس را در یک شبکه با تعداد زیاد رایانه قرار می دهند.
سریعترین روش انتشار ویروس پست الکترونیکی حاوی ویروس مخفی است.
متداولترین ویروسها،ویروسها ی ماکرویی موجود در فایل واژه پرداز و فایل صفحه گسترده است.
کرم:
شبیه ویروس است با این تفاوت که بخشی از یک برنامه نیست بلکه خود یک برنامه است.
خصوصیات کرم:
1-تکثیر می شود.
2-به صورت فعال در دیگر سیستمها حرکت می کند.
3-غالبا زیاد عمر نمی کند ولی تا زمان فعال بودن بسیار مخرب است.
پیشگیری و کشف تقلب رایانه ای:
|
شیوه های کاهش احتمال وقوع تقلب |
توضیحات |
|
|
|
|
|
بسیاری از مدیران ارشد معتقدند که آموزش مهمترین عنصر در هر برنامه امنیتی است.زیرا در این محیط تقلب کمتراتفاق می افتد.که باید در حوزه های زیر تعلیم ببینند: 1-اقدامات امنیتی : 2- افشای تلفنی: باید آموزش ببینند که نباید بدون اطمینان ا ز ایمن بودن خطوط تلفن اطلاعات محرمانه را از طریق تلفن ارسال کنند 3-آگاهی از تقلب:باید تقلب های رایج و متداول و خطرات آنها را بشناسند. 4-رعایت آئین رفتار حرفه ای:باید این استانداردها در فعالیتها و دستور العمل های شرکت ترویج کنند.تا کارکنان از مشکلات ناشی از عدم رعایت آن آگاه شوند. 5-مجازات رفتارهای خلاف آئین رفتار حرفه ای: کارکنان باید از عواقب رفتارهای خلاف آیین رفتارحرفه ای آگاه شوند.البته این موضوع نباید یک تهدید باشد بلکه باید به عنوان نتیجه خلاف آئین رفتارحرفه ای مطرح شود. |
|
مدیریت حق امتیاز استفاده از نرم افزار کمک می کند تا اطمینان یابند که در چارچوب حق امتیاز نرم افزار های خود عمل می کنند. |
|
کلیه کارکنان،فروشندگان و پیمانکاران باید قرار داد محرمانه نگه داشتن اطلاعات شرکت را امضا کرده و به مفاد این قرار داد متعهد باقی بمانند.
|
|
افزایش دشواری و سختی انجام تقلب |
توضیحات
|
|
مسئولیت نهایی امنیت و کفایت سیستم کنترل داخلی با مدیریت ارشد سازمان است.که طراحی آن را به تحلیل گران کاربران و طراحان واگذار می کنند.که به منظور طراحی موثر باید طراحان استراتژی ارزیابی ریسک را رعایت کنند.که اگر طی طراحی سیستم لحاظ شوند بسیار موثر تر از زمانی هستند که پس از تکمیل سیستم لحاظ شوند.و همچنین باید مقرراتی برای اطمینان از رعایت این کنترلها لحاظ شود. |
|
باید تفکیک مناسب وظایف ناسازگار وجود داشته باشد.تا از سرقت و از بین رفتن رد پای آنان جلوگیری شود. |
|
بسیاری از طرح ها ی تقلب مانند کلاه به کلاه کردن وچک بازی مستلزم مراقبت مداوم شخص است که اگر مرخصی های اجباری باچرخشهای شغلی موقت همزمان شود چنین طرحهای تقلب مداوم به راحتی کشف خواهد شد. |
|
دسترسی فیزیکی به تجهیزات رایانه ای باید محدود شده و کاربران مجاز قبل از استفاده سیستم شناسایی و اعتبار مجاز بودن آنها تأیید شود.جاسوسی الکترونیکی که دسترسی به سیستم و قرار دادن یک ارتباط اترنتی در دیوار و برقراری ارتباط با سیستم است. می توان سیستمها را به نحوی طراحی کرد که تنها به دستگاههایی که شناسایی می کنند پاسخ دهند و از جاسوسی الکترونیکی جلو گیری کند. |
|
یکی از روشهای محافظت از داده ها تبدیل آنها به کدهای محرمانه است که کد بندی داده های مزبور را برای دیگران بی معنی و غیر قابل استفاده می کند. |
|
رخنه گران که هنگامی که به سیستم های تلفنی حمله می کنند خرابکار نامیده می شوند.که از خطوط تلفن برای انتقال ویروس،دستیابی به سیستم،سرقت واز بین بردن داده هاو اطلاعات استفاده می کنند.که یک روش موثر محافظت از خطوط تلفن نصب قفل و کلید بر روی آنها است.نوعی دیگر از متجاوزان از طریق خطوط مودم شماره گیری به سیستمها دسترسی پیدا می کنند. |
|
برنامه های بسیار سودمند در برابر ویروس ها وجود دارد که این برنامه ها به نحوی طراحی شده اندکه در حافظه رایانه باقی مانده سیستم را باقی مانده سیستم را جستجو کرده و در نقش فیلتر عمل می کنند.که هنگام مواجه با ویروس برنامه را بسته و به کاربر پیغام می دهند تا کاربرویروس را از بین ببرد.برنامه کشف ویروس خیلی قابل اعتماد و اتکاتر از برنامه های محافظت در برابر ویروس است .باید مطمئن شوید آخرین نسخه برنامه های ضد ویروس مورد استفاده قرار می گیرد. |
|
برای حفاظت و کنترل رایانه های کیفی باید اقدامات زیر انجام شود: 1-کارکنان از خطرات و تهدید های رایانه های کیفی آگاه شوند. 2-مقررات و رویه های ایمنی را تدوین کرده و کارکنان را ملزم به تهیه نسخه پشتیبان داده ها و اطلاعات کنند.وهیچگاه رایانه را بدون قفل رها نکنند. 3-نام یا آرم و شماره تلفن شرکت بر روی رایانه حک شود . 4-نرم افزاری راه اندازی شود که راه انداز ی بدون کلمه عبور را غیر ممکن کند. 5-از کلمه عبور محافظت شده و اطلاعات کامپیوتر کد بندی شود. 6-آشکار سازی اشاره گر بر روی رایانه نصب شود که هنگام جا به جا شدن رایانه ،آژیر بکشد. 7-نرم افزاری نصب شود که به صورت ادواری صدای سیستم را قطع کرده و با شماره گیری یک شماره تلفن آن را کنترل کند. 8- اطلاعات را به جای کامپیوتر روی دیسک ذخیره کرده و و همیشه نزد خود نگه دارند.
|
|
باید اطلاعات خود را از نظر مهم و محرمانه بودن طبقه بندی کنند و سپس محدودیتهای دسترسی متناسب با آن را اعمال کنندکارکنان باید از عواقب استفاده از نسخه های غیر قانونی نرم افزار ها آگاه باشند.اطلاعات حساس و محرمانه باید در یک مکان قفل شده نگهداری شوندو رایانه ها در هنگام عدم استفاده خاموش و قفل شوند.شرکتها نباید همه داده ها و اطلاعات خود را در یک مکان نگهداری کنند.یا به یک کارمند اجازه دسترسی به همه آنها را بدهد.می توانند از یک سرویس دهنده اختصاصی استفاده کنند که اجازه دریافت داده ها و اطلاعات را می دهد اما اجازه وارد کردن داده را به آنها نمی دهد.استفاده از تلوزیونهای مدار بسته یکی از راههای جلوگیری از سرقت است. |
|
مجلات و کتابها وسایتهای وب اطلاعات زیادی درباره چگونگی ورود غیر مجاز به سیستم هارا ارائه می کنند.بازبینی این سایتها و پیدا کردن مقاله هایی که به سیستم مورد استفاده شرکت شما مربوط است،از اهمیت اساسی برخوردار است زیرا،موجب حفاظت سیستم در مقابل حملات رخنه گران می شود. |
|
بهبود روشهای کشف تقلب |
توضیحات |
|
حسابرسان باید به طور منظم کنترلهای سیستم را آزمون کرده وبه صورت ادواری به منظور پیداکردن فعالیتهای مشکوک ،فایلهای داده ای را بررسی کنند.اما نباید باعث شود که کارکناناحساس کنند حریم خصوصی آنها نقض می شود.که این بررسی و پاییدن تصادفی نه تنها به حل موضوعات محرمانه کمک کرده بلکه بازدارندگی مهمی بر روی تقلب های رایانه ای دارد. |
|
این مدیر باید مستقل از سیستم بوده و سیستم را نظارت کند و اطلاعات مربوط به استفاده نامناسب از سیستم را گزارش کند.به منظور جلوگیری از جاسوسی اقتصادی باید کمیته امنیت اطلاعات را که شامل کلیه بخشهایی است که در نگهداری دسترسی واستفاده از اطلاعات را دارند را تشکیل دهد.این کمیته باید رویه ها و مقررات شناسایی ،ذخیره،اداره کردن،انتقال و مرتب سازی اطلاعات محرمانه را تدوین کند.و همچنین یک برنامه امنیت اطلاعاتی جامع شامل موارد غیرر قابل افشا توسط کارکنان ،پیمانکاران،فروشندگان وبازدید کنندگان طراحی کند. |
|
کارکنان ممکن است بین تعهد نسبت به شرکت و طرد شدن از طرف دوستان مورد تضاد قرار گیرند.که یک روش برای برطرف کردن این تضاد استفاده از خطوط تلفن سری است تا کارکنان بتوانند به صورت ناشناس تقلب را گزارش کنند.که مشکل بالقوه این خطوط این است که ممکن است به کسانی گزارش کنند که خود در تقلب مدیریت ارشد سهیم هستند.که این تهدید با استفاده از خطوط ایجاد شده توسط یک سازمان یا شرکت تجاری مستقل برطرف می شود. |
|
بسیاری از شرکتها از مشاوران رایانه ای خارج از شرکت یا تیم های تخصصی درون شرکت برای آزمایش و ارزیابی روش های امنیتی و سیستم های رایانه ای خود استفاده می کنند. هر گونه نقطه ضعف امنیتی یا شیوه ورود غیر مجاز به سیستم که کشف می شود باید دقیقا ارزیابی و روشهای پیشگیری مناسب نیز برای آن طراحی شود.همچنین ،نمی خواهند کارکنان شرکت بدانند که سیستم اطلاعاتی شرکت هر لحظه ممکن است شکسته شود. |
|
کلیه فعالیتهای سیستم باید در دفتر یادداشت روزانه ثبت شود.این دفتر باید نشان دهد چه کسی،چه زمانی و از کدام ترمینال به چه اطلاعاتی دسترسی پیدا کرده است.که این دفاتر باید به طور مداوم به منظور بازبینی فعالیت سیستم و ردیابی هر مشکلی تا منشأ آن ،بررسی شوند.البته نرم افزار هایی وجود دارد که نقاز قوت و ضعف آنها را ارزیابی و سپس گزارش های حاوی نقاط ضعف و روش های اصلاحی پیشنهادی را ارائه می کنند. |
|
حسابداران کارآگاه در بازرسی و حسابرسی تخصص ویژه ای دارند. |
|
افراد متقلب تمایل دارند از الگوی خاصی پیروی کنند تا توجه کسی به آنها جلب نشود.نرم افزار ی به منظور کشف بیماریهای تقلب طراحی شده است.شرکتهایی نیز از شبکه های عصبی(برنامه هایی که از مغز انسان تقلید می کند)استفاده می کنند که در شناسایی و کشف تقلب بسیار دقیق هستند. |
|
کاهش زیان ناشی از تقلب |
توضیحات |
|
|
|
|
|
|
|
چنین نرم افزار هایی به شرکتها کمک می کند تا از فعالیتهای تخریبی کارکنان ناراضی که ارزیابی منفی عملکرد خود را دریافت کرده اند،رهایی یابند. |
|
بیشتر تقلب ها به دلایل زیر گزارش نشده اند: 1-برخی از موارد تقلب هنوز کشف نشده اند. 2-شرکتها به علت تخریب رابطه با مردم تمایل چندانی به گزارش موارد تقلب رایانه ای ندارند. 3-مراجع قانونی زمان محدودی برای رسیدگی به موارد تقلب که فاقد آسیب های جسمی هستند،وجود دارد. 4-مشکل بودن ،زمان بری و پر هزینه بودن رسیدگی به موارد تقلب.پی گیری موفقیت آمیز تقلبهای رایانه ای بسیار مشکل است. |